Manas Destanı/ Kırgız Destanı

** Derleyen: Sinan Doğan, İlya İzmir Yayınevi, 1. baskı, Şubat 2013

Tulpar: Türk mitolojisinde kanatlı at figürü

Kazakistan’da Esik Kurgan’ında bulunan “Altın Elbiseli Adam” başlığında bulunur.

Tanrı bu korkunç dünyada gideni- geleni dengelemiştir. Tanrı hiçbir şeyi ebedi yaratmamıştır.

Tanrı Dağı’nda Kara Han sonra oğlu Oğuz Han, sonra Babür Han, sonra Tüböy Han, sonra Kögöy Han, sonra Nogoy Han Kırgızlar’a baş olur.

Kara- Hitay Hanı Esen Han, Nogoy Han’ı yener. Nogoy Han’ın 4 oğlu Orozdu, Üsön, Bay ve Cakıp (Yakup) Altay, Opal, Kaşgar ve Tibet’e sürülür.

40 aile ve Cakıp Altay’da Akbalta Batır’ın himayesinde bir araya gelir. Akbalta, beyaz boğa kurban eder ve der ki: Halkın huzurunu ahlaksızlar bozar. Milletlerin kötüsü olmaz… Altay’ın toprağı altındır. Ekersen meyvesi, kazarsan altını vardır. Çalışsan toprak verir, dua etsen Tanrı verir. Çalış. Kırgız belini bağlayıp başını kaldır!

Altay’da Kalmuk ve Mançular arasında yerleşip, çoğaldılar.

Bayrakları gök rengi ve hilal işaretliydi.

Tündük: Kırgızların Boz-Üy denilen çadırlarının üzerinde hava girişini sağlaması için bırakılan açıklık. Birbirini kesen üçlü paralel, Kırgız bayrağında da bulunur.

Cakıp, Çıyırdı ve Kalmuk olan Bakdöölöt ile evlendi.

Ebada ihtiyar: Çocuksuz ihtiyar

Calgız arça: Yalnız ardıç

Ey Cakıp Bey, bana malımı sorma. Benim malım yoktur. Dünyaya doymuş insanım. Göğün altındaki dünya benimdir. Ben malı sizin gibi biriktirmem.

Cakıp hanımını yani ömürboyu gönlünü incitmeden saygı gösterdiği hanımını…

Tuuçunak: Cakıp’ın atı

İlim-i Biçik: Kalmukların kutsal kitabı. Manas hakkında bilgiler var.

Kırk Hanlı Hitay padişahlığını Kara Han, Alevke Han, Esen Han ve Aziz Han kardeşler yönetiyor.

Hamile olan evlere siyah bağ bağlandı. Kırgızlar kara giyinip, kadınları kara sarık sardılar.

Bahşı/Bakşı: Destan anlatıcı ve falcı, büyücü ve duahan

Kerme: Atları bağlamak için 2 çadır arasına gerilen urgan

Etraf sessiz, sakin, hayat adeta durmuştu. Bu çocuktan kimse ürkmedi, korkmadı. Bu iyilik işaretiydi. Çocuk ağlayınca, alemi sarsan gök gürültüsü duyuldu, gökkuşağı gibi eğilen parlak bir ışık görüldü. Bebek 2 elinde kan pıhtısı ile doğdu. 15 yaşında çocuk kadar ağırdı. 2 omzunda kara yele vardı. 3 tulum yağı bir defada yedi. Anneyi emerken önce süt, sonra kan çıktı.

Çocuk ağırbaşlı, arslan boyunlu, gözü açık, kaşları çatık, sert, kaplan gibi heybetli, kuvvetli. 2 omuzu arasında kara mavi yele ve omzunda tahta gibi kızıl beni var.

Ardıç dumanı yapıp, davul çalıp, kıllı mızrağa kızıl tuğ takıp tünekten çıkardı, böylece otağı beladan temizlendi.

Manas 3 yaşına kadar Çang Cindi diye bilindi. Suyun, ateşin üstünde yürüdü. Yılanın başını ısırdı. 6 yaşında Manas adını kullanmaya başladı.

Oşpur, çobanlık yapıyor, dağda yaşıyor. Düşüncelere dalıyor, çok dil bilen, tekmeyle taş kıran, 7 gecede Kalmuk ve Çin’e yaya gidip gelen, dünyadan bıkmış biri.

Kayberen: Kayıp eren. Kırgızlarda, dağlarda geviş getiren hayvanları koruyan iyiliksever ermişler

Oşpur Manas’ı büyük nehrin aktığı geniş dereye götürdü.” Şimdi buradan öteki kıyıya geçeceğiz, yol bu.” dedi.

Kemantay: Keçeden yapılma üst giyim

Kırklar kendilerini kurt şeklinde Manas’a gösterdi. Aksak kuzuyu kaptılar.

Çege Bay: Kabo Bay’ın oğlu, Sonra adı Kütübi oluyor. Manas’ın can yoldaşı

Kara Malmuk’un seyisi Kancarkol, adını elini insanın göğüsüne hançer gibi saplamasından alıyor.

Sadece halkına saldıran düşmanla savaşacaksın. Her zaman halkını düşüneceksin, sonra kendini.

Sardava kalpak: Su samurundan yapılır.

Kun: Birisini öldürünce, zarar gören tarafın bir çeşit fidye istemesi.

Ala-Too: Aladağ, Tanrı Dağı’nın kolu

Düşmana askerimiz az olduğu için boyun eğmedik. Halk birleşmedi. İçimizden çürüdük. Birlik ve beraberliğimiz bozuldu, töreden uzaklaştık. Arzu ve hevesimiz kalmadı, bilgelerin sözünü ciddiye almadık. Töreleri bıraktık, kötülere kandık, küçükler büyüklere hürmet etmediler. Tanrı’yı tanımadık. Böylece yurdumuzdan gayret, haysiyet, kuvvet gitti. Akıllı önderlerimize ve memleketimize gerçekte karşı olan sizsiniz. Düşmana kucak açan sizsiniz.

Birbirlerine düşman olan Kalmuk, Mançu ve Kırgız ölülerini hep birlikte gömüp, kardeş oldular. At ve eyerleriyle gömdüler. Başlarına taş dikip ” Altay’ın şahinleri uçup gelip bu ışıklı alana beraber kondular” yazdılar.

Kambarboz: Cins aygır

Ordo / Çükö/ Aşık kemiği atma oyunu: Koyun, keçi gibi küçük baş hayvanların arka ayaklarındaki kemikle oynanan strateji oyunu, takımla oynanır. Oyun, belli bir uzaklıkta (3 veya 4 metre) çizilen bir dairenin içine takım lideri tarafından her oyuncu için 5’er adet aşık kemiğini eşit şekilde aşık kemiklerini dizmesiyle  başlar. Kur’a ile belirlenen takım oyuncuları daireden 4 metre uzağa dikilir. Her oyuncunun hedefi, sırayla yaptığı atışlarla, kemikleri dairenin dışına çıkartmaktır. Atışlar, daireye belirli bir uzaklıktan (3.00 veya 4.00 metre) çizilmiş bir çizgi arkasından “enek” veya “şak” adı verilen ve içine kurşun dökülerek ağırlaştırılmış olan kemikleri atarak yapılır. Oyuncu, daire içindeki aşık kemiklerini vurarak dışarı çıkarmışsa, o artık aşık kemiğinin sahibidir ve kemikleri dışarı çıkardığı sürece, atış sırası ondadır. Vuruş yapılamamış veya kemikler daire içine çıkarılamamışsa, atış sırası diğer oyuncuya geçer. Her oyuncunun 3 vuruş hakkı vardır. Oyuncular, çizgi gerisinden yapılan atışlar sonrası tekrar çizgi gerisine gitmek zorunda değildir. Oyun, daire içindeki aşık kemikleri bitene kadar devam eder. Hangi takım daha çok aşık kemiğini dairenin dışına çıkarmışsa o takım kazanmış olur. ( https://www.bursaatasporlari.com/ordo-asik-kemigi-atma-oyunu/ )

Mangala/ Mankala/ Dokuz Kargol/ Tokuz Kargool/ Eson Kargool/ Altı Ev/ Evçik: Türk Zeka ve Strateji Oyunu iki kişi ile oynanır. Oyun tahtası üzerinde karşılıklı 6’şar adet olmak üzere 12 küçük kuyu ve her oyuncunun taşlarını toplayacağı birer büyük hazine bulunmaktadır. Mangala Oyunu 48 taş ile oynanır. Oyuncular 48 taşı her bir kuyuya 4’er adet olmak üzere dağıtırlar. Oyunda her oyuncunun önünde bulunan yan yana 6 küçük kuyu, o oyuncunun bölgesidir. Karşısında bulunan 6 küçük kuyu rakibinin bölgesidir. Oyuncular hazinelerinde en fazla taşı biriktirmeye çalışırlar. Oyun sonunda en çok taşı toplayan oyuncu oyun setini kazanmış olur. Oyuna kura ile başlanır. (https://www.mangala.com.tr/mangala-nasil-oynanir )

​Aymanbaz: Manas’ın atı

Orozdu ve Bay, Opal’e yerleşmiş. Orozdu’nun 10, Bay’ın 2 oğlu ( Bakay ve Taylak) olmuş.

Bakay, Acıbay ile arkadaşları Mogol Caysang, Kıldur Çalıbay, Mançu Macik, Kangaylı Keldikey, Dangıtlı Kayıp Han, Dagalıklı Munar, toplam 40 kişiler ve başları Kırgıl.

Gökten 6 kılıç iniyor ve zülfikarı Manas alıyor.

Açalbars: Manas’ın kılıcı, Bakay’a veriyor. Ota değince yakan, sallayanı ansızın öldüren, dağa vurunca taş kesen, bele vurunca baş kesen, gece kınından çıkanca ateş gibi kızaran, düşmana doğru sallayınca 47 arşın uzayan bir kılıç.

Kalmuk Hanı Alevke, Çin Hanı Esen Han ve Mançu Hanı Neskara birleşti. ” Türkleri iple boğmaktansa onları birbirine düşürmek lazım.” dediler. ( Manas’ın Çocukluğu)

Manas, Kayıp Dang’ın kızı Karaberk ile evlendi. Buğday ekmeği çiğnediler, el ele tutuştular, çubuk kırdılar, ellerinden kan çıkardılar. “Ekmek kutsaldır. Buğday gibi temiz niyetli yaşayalım. Birbirimize kötü niyette bulunursak, çubuk gibi kırılalım! Düşmanımıza beraber saldıralım. Düşmanlaşırsak kanımız aksın!”

Argımak at: Küheylan, Arap atı, asil at

Katagan’ın Hanı Danişmend Koşay : Manas’ın amcası

Akbalta ve Berdike yaşlı bilgeler

At kurban etmek, özellikle kendi atını çok kutsal.

Teltoru: Manas’ın atı ( Han Manas’ın Seferleri)

Ala Dağ’a sağlıklı ulaşınız. Uzak yolunuz kısa olsun. Tanrı yolunuzu açsın! Kötü niyetliler yoldan kaçsın.

Yolda olsun izimiz

Düşmanla olsun işimiz

Gökte olsun canımız

Kapta olsun kanımız

Koşoy At-Başı’na, Akbalta ve Kutubiy Sarı-Köl’e, Manas Kaşkal ve İndican’a doğru gittiler.

Gücün güce yetmediği yerde, söz aklın gücü yeter.

Alevke’nin vahşi hayvanlarla dolu kafeslerine Manas girdi, hepsi korkup saygı gösterdi.

Çora: Çocuk

At için utanç satılmaktır, kız için utanç hediye edilmektir.

Kalça halkının hanı Şooruk Han’ın kızı Akılay, Manas’a eş oldu.

Alevke’nin büyük oğlu Booke ile kardeşi Kasabış’ı Manas yanına çora aldı.

Çin komutanı Soorunduk’un ortanca eşi Ekzer’den Almambet adlı oğlu oldu. Çocuk doğduğunda Pekin’de güneş tutuldu, yer sallanıp yarıldı.

Almambet, büyüklerin bilmediğini öğrenmeye, babalarının geleneklerini devam ettirmeye, esrarlı dünyayı tanımaya, mutluluk ile üzüntüyü anlamaya, zayıfken güçlüleri nüfuzu altına almaya, kötülükten iyiliği bulmaya, çirkinden güzeli bulmaya yeltendi… bilimde derinleştikçe çınar ağacı gibi ayıldı, alçak ama sağlam oldu.

Esen Han’a ömrü uzasın diye yılda 4 defa genç erkek ve kız ciğeri yediriyorlar.

Kırklar, Türk’ün Kırgız’ın hakiki bahadırlarının koruyucu pirleri. kılık değiştirip, kurt, ceylan gibi şekillere giriyorlar.

Canlıları öldüren, domuz eti yiyenlere selam verilmez adetimizde… ( Kökçö, Kazak Aydarkan’ın oğlu)

Almambet’in atları: Kılceyren ve Sarala

Atın en iyi yerleri, karın yağı ve yele atı yağı

Cebe: Cepken, yelek

Taburçak atı: Savaş atı

Yuvarlak başlı insanların talihi için 40 bin altın sikkeyi yiğitlerine talan ettirdi. Kova kova yağları Almambet’in başından çevirip 4 ayaklıların talihi için köpeklere yalattı. 3 canlının etini Almambet’in başından çevirip kanatlıların talihi için kuşlara yedirdi.

Ecdadımız Türk’tür. Tanrı’ya, Yersu’ya, Umay’a tapınıyor. Dağlara çıkıp, güzel yerleri mesken edinir. Sözüne çok özen gösterir. Kanunu ve nizamı ağzında, sırrı yüreğinde, erzağı terkisindedir. Bayrağını göğün yüzünden ve yanan ateşin renginden almıştır. Damgasını ay ile gökten canlılardan almıştır.

Umay: Kadının hamilelik döneminde, doğum sırasında ve doğumdan sonra çocuğun büyüyünceye kadarki geçen süresi içerisinde onu kötü iyelerin her türlü kötülüklerinden koruyup gözettiğine, himaye ettiğine inanılan koruyucu ruhtur.

Yersu/ Yarsub: Türk boylarındaki dağ, su, ağaç, orman, kaya kültleri çok eski Türk kitabelerinde yersub adıyla ifade edilmektedir. Eski Türk inançlarında, yer gibi su da ıdık, yani kutsaldır. Bu kavramın içine bütün ırmaklar, göller, coşkun akan bütün sular ve pınarlar da dahil edilmektedir.[2] Türkler suyu, kuvvet ve bereket kaynağı olarak kabul ettikleri gibi, koruyucu ve cezalandırıcı Tanrı olarak da saymaktadırlar.[3] “Tanrı, Türk’ün yeri ve suyu sahipsiz kalmasın diye”, Kağanları Türk milletinin üzerine getirip koyar. Vazifesini iyi yapmayan veya isyan edenleri ise yer ve sular cezalandırır. Bu bakımdan yerdeki sular, Türklerin sadece dinlerinde değil, devlet anlayış ve inanışlarında da büyük öneme sahiptir.[4] Bereket sağlama özelliği ile hayat kaynakları içinde yer aldığına inanılan su, çok sık söylenmese de yeryüzü gibi ana olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte, yağmur şeklinde içinden geldiği Gök’e bağlı bulunmaktadır.[5] (https://www.altayli.net/turk-mitolojisinde-su-kultu-ve-yada-tasi.html )

Kendimizden başka halkları ” Vahşiler, Dağ haydutları, Vadi haydutları” diye kimseyi muhatap saymadan kibirlendik. İnsanın kötüsü vardır, ama halkın kötüsü yoktur. Her halkta arslanı da vardır, hayvanı da.

Yorga atı/ Rahvan atı: Çok eski at ırkı, dünyanın en çevik atı. Adımları kısa ve çabuk atar. Kısa bilekli, esnek, diz ve bilek eklemleri büyük ve sağlam, göğsü derin, omuzları esnek ve yatık, tırnakları sert ve yüksek, beli kısadır. Dörtnala yakın hız yapar. Samsun Canik ve Kastamonu Daday atları bu özelliktedir.

Atların Donu: (Renkleri şampanyaya benzetilmiş ) Belli başlıları 1- Al ( Chesnut): Yele, kuyruk, bacakların altı ve vücut sarıya bakan kırmızı- koyu kırmızı 2- İzabel (İsabelline): Vücut sarı tonları, yele ve kuyruk mısır püskülü 3- Yağız (Black) : Tüm vücut siyah, nadir, Arap atında sık 4- Aguti (Agouti): Bir Güney Amerika kemirgeninin rengi, kızıl-kahve 5- Doru (Bay): Türkiye’de sık. Yağız ve al donun karışımı, vücut al, kuyruk ve bacakaltı koyu kahve, siyah 6- Kula (Buckskin): Vücut sarı, bacakaltı, yele siyah 7- Boz (Dun): Vücut al don, beyaz kıllarla istila edilmesi , bacak, başın bir kısmı, kulak içi ve kuyruk koyu renkli 8- Kır (Gray): İlk göz etrafı kırlaşır. Bacakaltları, seki varsa üstü, karın, kuyruk ucu ile devam eder. Türkiye’de sık. ( https://www.atveinsan.com/atlarda-don-ve-nisaneler-k875458.html)

Çıyırdı hanım, sağa Manas, sol yana Almambet’i alıp ikiz gibi emzirdi. Beyaz, söğüt çubuğu tutup dostluk yemini ettiler. ( Manas ve Almambet)

… kızını istedim, razılığını aldım, küpe taktım.

Tacik Atemir Han’ın kızı Sanirabiyga ile Keyip- Badan şehrinde evlenirler.

Sanirabiyga Kırgızca Kanıkey (Han anne) adını alır.

Üsön, Kalmuk adı Közkaman ve büyük oğlu Kökçögöz Manas’ı öldürmek isterler.

Akraba laftadır, kötü akrabadansa iyi komşu yeğdir. ( Ataların Yurdunda)

Taşkent’te Türk kabilelerin başı Kötököy’ün oğlu Bakmurun, Tülkü Bay’ın kızı Kanışay ile evlendi.

Maaniker: Kötököy’ün tulparı

At Irkları: Belli başlıları 1-Arap Atı: Suriye, İran, Irak, Dicle boyu, Arap yarımadasında ortaçağda yetişti. Irkı, Türkistan, Orta Asya’dan Mısır’a gelmiş. Arapça Faras/ Husan denir. Bu cins en iyi ve asil ata Atik denilir. Altın orana sahip, nazik, zeki, canayakın, hızlı ve dayanıklıdır. 2- Kafkasya Atları: Karatay- Balkar, İskit, Sarmat Alan, Adige (Kabardey) Oset halkları, Çerkezler ( At insanları) Kılıçları ata uygun (Şaşka), süvari giysisi (Çerkeska) yağmur ve soğuktan korunmak için (Yamçı) özel eyerleri var. Karaçay, Kabardin, Terek atları bu grup 3- Ahalteke ( Türkmen- Bedevi): Hızlı, rahat yürüyüşlü, akıllı,uysal, dayanıklı, eğitilebilir. Yaşayan en eski at ırkıdır. Rusya’da Argamak (Uzun boylu değerli Asya atı) ve Boynov aygırı bundan gelir. Eşsiz görünümlü, mükemmel kas yapısı vardır. 4- Uzunyayla Atları: Kafkasya’dan Anadolu’ya gelen Çerkez atlarından, Kayseri- Sivas Uzunyayla’da yetişir. Dayanıklı, yük , ulaşım, hızlı, güçlü, çevik, iyi huylu 5- Gemlik Atı: Türk spor atı, Nonius , Arap ve Karacabey atı karışımı 6- Cirit Atı: Hınıs’ın kolu kısası. Arap ve yerli at karışımıdır. Erzurum Hınıs ve Iğdır’a kadar yetişir. Cirit ve çekim atıdır. 7-Andalusian ve Lusitana Atları: İberya atına dayanır. Arap soyları ile diğer cinslerin atalarındandır. Hannibal bunları kullandı. Dağ atıdır, dayanıklı, güçlü, hızlı, manevra gücü yüksek. Ortaçağın en önemli savaş atı, Amerikan atlarının soyudur. 8-Napoliten Atlar: Etrüskler’e soyu uzanır. Avrupa’nın en değerlilerinden. Müzik, ritim duygusu var. Binicilik atıdır. 9- Oldenburg Atı: Almanya, en modern, başarılı spor atları 10- Exmoor Pony: Yerli İngiliz Pony’lerin en eskisi ve en safıdır. Önce yabaniydi. Sorguçlu gözü (kalın üst kaş) ve kar oluğu (kuyruk üstünde kar ve yağmuru atar) tipik özellikleri 11- Shetland Pony: Tunç çağı, Keltler’e giden soyu var. Madende ve hidroterapide kullanılır. 12-Kladrub Kladruber atı: Avrupa’nın en eski at ırkı, Çek cumhuriyeti 13- İzlanda Atı: Çok özel bir Pony. En eski safkanlardan. İzlanda’nın ilk yerleşimcisi şef Seal-Thorir’in atı Skalms bu soydan. 14- Prezwalskiy/Taki Atı: Tarpan (Asya vahşi atı) Son vahşi at türü, Moğolistan. 15- Marwari / Malani / Kathiawari: Dünyanın ender atlarından. Süvari atı, cesur, bağlı, hızlı, çok renkli alacalı donlu, kısa ve içe dönük kulaklı, Hindistan 16-Clydesdale/Clyde atı: Dünyanın en büyük ve ağır at ırkından. İskoçya 17- Amerikan Curly: Başkır atından gelir. Crow ve Sioux’lar yetiştirir, kutsal. 18- Colorado Ranger: 1878’de Sultan II. Abdülhamit’in yolladığı Arap aygırlardan türedi. General Ulysses Grant’ın atı bu cins. 19- Mustang atı: Kaçan evcil atlardan üremişler. Teksas’da Komançiler Cobe (kutsal ruh) derler. 20- Falabella atı: Dünyanın en küçük at ırklarından. Arjantin. 21- Yonaguni Uma : Japonya’da yetiştirilen saf ve en eski soylardan 22- Misaki Uma: Japonya’da ki vahşi atlar ( https://www.atveinsan.com/at-irklari-k877945.html )

Yürük/ Yörük atı: Ahalteke cinsi at

Kötököy Aşı’na gelenler: Cakıp, Bağış ve oğlu Toltoy, Koşoy, Kokan Hanı Cügörü, Ahun Hanı Andican’dan Tınıç Bey, Semerkand’dan Sancibey, Kokan Hanı Kozu Bey, Margulan’dan Malabey, Altı Şaar’dan Alabey, Buhara Hanı Temirhan, Muzburçak, Noygut’tan Karaça, Kutha’dan Eybit Han’ın oğlu Er Ürbü, Kazakların başı Kökçö Er Töstük, Eştek oğlu Camgırcı, Aykoca, Kokan Çin Hanı Kongurbay

Sebike: Eritilip kalıba dökülmüş şey

Çong Coloy: Büyük Coloy, Kalmuk Mançu hanı

Olpok: Savaş giysisi, kurşun geçirmeyen dış giysi

Yürük atları: Kulabee (Oronggu), Akkula (Manas), Açbuudan ( Çong Coloy), Çong Küröng (Neskara), Çalkuyruk (Er Töşkük) Kılceyren (Muradil) Telküröng (Muzburçak), Çong Sarı (Er Koşay), Koş Karat (Ürbü), Köğala (Kökçö), Surkiyiğ ( Er Bağış) ( Kötököy’ün Aşı)

Manas’a karşı Kazak Kökçö, Taz’ın oğlu Ürbü, Buudayık’ın oğlu Muzburçak, Andıcan’lı Sancıbeğ, Eştek’in oğlu Camgırcı, Kıpçak Hanı Eleman oğlu Er Tösdük savaştı.

Gevher: Mücevher

Manas annesinin verdiği ok ucuyla Şipşay’ı öldürür.

Kırgız yiğitlerin akan kanları mavi gökte bulut olmuş sonra da yağmur gibi yağarak yeri suluyordu. (Gaza)

Baban Temirhan’a gittiğinde Semetey’e nazar değmemesi için onu köpek ayağından geçir, kılıcının tığından atlat, arkadaki saçlarını kesip kardeşin İsmail’e evlatlık ver.

Manas 52, Kanıkey 32 yaşında öldüğünde; yer sallandı, güneş tutuldu,6 gün simsiyah oldu, ay çıkmadı.

Manas’ın sunguru Akşumkarı ( Aksungur/ Ak doğan) Doğan cinsi çok büyük, iri ve geniş gövdeli yırtıcı bir kuş türü

Saykal ve Kökbörü’nün oğlu Koyonalı peşinden öldüler. (Yas)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com ile oluşturun
Başla
%d blogcu bunu beğendi: