İrlanda Masalları- William Butler Yeats

** Çeviri: Servin Sarıyer, Karakarga Yayınları, 5. baskı, Temmuz 2019

Kuğu göle yük olmaz.

Denizi ve karayı sevmeyi öykülerinde, efsanelerinde öğrenmemiş olsalar, Donagal’ın köylü kızları ülkenin başka yerlerinde çalışırken eğilip de denizi öperler miydi?

İrlanda perileri: 1- Topluluk halinde yaşayanlar: Genelde nazik, iyi huylu, insanlar gibi kavga edip, dost olabilirler. a) Kara Perileri (Sheoque/ Sidheog): Minik peri anlamındadır. Bazen iki tre de denir. Dikenli çalı ve tepeciklerde yaşar. Eski koyun ağıllarında bulunur. Ölümlüler aklı çelinip buraya gelirse peri doktoru veya büyük müzisyen/ şair tedavi etmezse 1 yıl 1 gün sonra ölüp perilerin yanında yaşar. Kötü huyluları çocukları çalıp yerine yaşlı perileri koyarlar. Bazen yetişkinleri de kaçırırlar. Dikenli çalıları sökenleri öldürürler. Hak edene yaparlar. b) Su Perileri (Merrow/Moruadh): Deniz kızı anlamındadır. Havaların kötüye gideceğinin işaretidir. Küçük boynuzsuz öküz/ kuyrukları balık şeklinde ve cohuleen druith (kırmızı başlık) takarlar. Erkekleri yeşil diş ve saçlı, domuza benzer gözlü, kırmızı burunlu, dişileri çok güzel ve balıkçıları beğenirler.

http://www.irelandseye.com/animation/explorer/merrows.html

2- Yalnız yaşayanlar: Çoğu kasvetli, korkutucu ve acımasız olmaya meyilli. a) Leprikon/Leithlohrogan: Ayakkabıcı cinler, çitin dibine oturup yırtık ayakkabıları tamir eder. Altın küpünü alanın şansı açılır. Şeytani bir ruh ve sevilmeyen perinin çocuğudur. İki yanında 7 düğmeli kırmızı(?) ceket ve kalkık kenarlı şapka giyer.

https://www.dunyadinleri.com/tr-TR/mitoloji/kelt-mitolojisi/oku_irlanda-mitolojisinde-leprikon-cinleri

b) Cluricaun/Clobhaircean: Şarap mahzenlerinin soyar, koyun ve çoban köpeklerine biner. Leprikon’un diğer adı diyen de var.

https://lordsofthedrinks.com/2015/05/14/cluricauns-the-mean-drunken-cousins-of-leprechauns-in-irish-folk-tales/

c) Gonconer/Gancanagh/Geancanogh: Tatlı dilli demek. Leprikonların türündendir. Aylak, ıssız yerlerde gezer, pipo içer, kadın çoban ve sütçü kızlarla sevişir.

http://gotireland.com/2013/10/04/irish-faerie-folk-of-yore-and-yesterday-the-gancanagh/

d) Far Darrig/Fear Dearg: Kızıl adam demek. Hilekar, alçak, kötü rüyaları var eder.

https://in.pinterest.com/pin/53972895518019520/

e)Pooka/ Puca: Keçi (Poc)den türetilmiş. At, keçi, boğa, kartal, katır şeklinde olabilir. Sarhoşların rüyasına girer. Sırtına birini alıp koşturur, şafak vakti sırtından atar.

https://tr.pinterest.com/pin/544513411176648226/

f) Dullahan: Başı yok/ koltuğunun altına olabilir. Başsız atların çektiği coite bodhar (at arabası) sürer. Kapıda gürültü yapar, açınca kan fışkırtır. Ölümün işaretidir.

https://myrealireland.com/irish-knowledge/the-dullahan-the-headless-horseman-of-ireland/

g) The Leanhaun Shee/Leanhaun Sidhe: Peri hanım demek. İnsan sevgisinin peşindedir. Reddedilirse o kişinin kölesi olur, kabul edenler ona ait olur, yerine başkasını bulmak zorunda kalır. Yaşamını sömürür. İrlanda şairleri gibi…

https://www.pinterest.jp/tateken0082/lhiannan-shee/

h) Far Gorta: Kıtlık adamı demek. Çok zayıf insan olarak gezip, dilenir. Yemeğini paylaşanlara iyi şans getirir. İyicildir.

http://mythicalbeastwars.com/category/the-far-gorta/

ı) Banshee/Bean Sidhe: Peri kadın demek. İyicil. Ölene ağıt yakar. Birden fazla Banshee ağıt yakarsa, ölen kutsal/ cesur biridir.

https://www.irishpost.com/life-style/exploring-irish-mythology-banshee-170287

Diğerleri: Teigue (ev ruhu), Su Sherie (yanıltıcı hayal), Sowlth (suretsiz parlak yaratık), Pastha/ Piast-bestia (göl ejderhası, saklı hazinenin bekçisi), Bomen perileri (bataklıkta bulunur ve İskoçlarla geldikleri söylenir), Thivish (Hayalet kabilesi) (W.B.Yeats)

Kam: İrlanda köylülerinin sazlıklarda yaptıkları mumları koydukları metal kap (Perilerin Dans Bahçesi/ William Carleton)

Faugh a ballagh (İrlanda savaş narası): Çekilin yoldan (Yün Eğirme Yarışı/ William Carleton)

Şarabı bitmiş bir şişe olmak gibi yalnızlık. Müzik olmadan dans etmek yada tek bacağı olan bir makas, hatta kancasız bir olta. Bir şekilde tamam olmayan her şeye benziyor yalnızlık. (Gollerus’un Hanımı/ Crofton Croker)

Şeytanın beceremeyeceği tek şey kumdan bir ip yapmaktır. (Şeytanın Değirmeni/ Samuel Lover)

Cork: Eski Desmond

Mass Rock/ Carraig an Aifrinn: İbadet kayası. 17. yüzyıl ortasında Roma Katolikleri ibadet için kullandı. Yıkılan kiliseden alınıp yerine haç işareti kondu. (Fergus O’mara ve Hava İblisleri/ Dr.P.W. Joyce)

https://aleteia.org/2019/10/20/irelands-mass-rocks-are-powerful-reminder-of-ancestors-strong-faith/

Lumneach: Bugün Limerick şehri

Na peak: Burunlu

Barrgowen kuyusu: Limerick’te hastaları iyileştirmek için dua edilir. (Owney ile Owney na Peak/ Gerald Griffen)

Druid: Kelt çoktanrıcılığında, Alplerin kuzeyi ve Britanya adalarında rahip sınıfı

Cuculainn/Setanta: Efsanevi İrlanda kahramanı. Cú Chulainn, en ünlü İrlanda mitolojik kahramanlarından biridir. Ulster Döngüsü ve İskoç ve Manx folklorunun hikayelerinde yer alır. Deichtine ve tanrı Lugh’un oğlu ve Ulster Kralı Conchobar mac Nessa’nın yeğeni olduğu söyleniyordu. Doğumda verdiği adı Setanta idi, ancak Culann adlı bir demirciye ait vahşi bir bekçi köpeğini öldürdükten sonra ‘Culann’ın Tazısı’ anlamına gelen Cú Chulainn adını aldı.  Küçük bir çocukken sürekli olarak Emain Macha’daki (bugün Kuzey İrlanda County Armagh’da Navan Kalesi olarak bilinir) erkek birliğe katılmasına izin verilmesini istediği söylenir. Efsaneye göre, kendi başına yola çıkar ve sonunda koruma isteme geleneğinin farkında olmadan Emain’deki oyun alanına koşar. Diğer çocuklar bunu bir meydan okuma olarak görürler ve Setanta’ya saldırırlar, hepsini tek başına yener. Kral Conchobar kavgayı durdurur. Demirci Culann, Conchobar’ı ziyafet için evine davet ediyor. Bu noktada Conchobar, Setanta’dan o kadar etkilenir ki ondan akşam yemeğine katılmasını ister. Setanta hemen katılamaz, ancak daha sonra Culann’ın evinde onlara katılmaya söz verir. Ancak Conchobar unutur ve Culann, evini korumak için vahşi köpeğini serbest bırakır. Evlerine vardıklarında, Setanta kendini savunmak için bekçi köpeğini öldürmek zorunda kalır. Culann, bekçi köpeğini kaybettiği için yıkılır ve Setanta o kadar kötü hisseder ki, yeni bir köpek yetiştirmeyi ve yeni köpek bunu yapmaya hazır olana kadar Culann’ın evini korumayı önerir. Cú Chulainn yedi yaşındayken, Cathbad adlı bir büyücünün Emain Macha’da öğrencilerine öğretmenlik yapmasına kulak misafiri olur. Cathbad, o gün silahlanan herhangi bir öğrencinin sonsuz şöhrete sahip olacağını belirtir. Sonsuz şöhrete sahip olmayı arzulayan Cú Chulainn, silah istemek için Kral Conchobar’a gider. Conchobar, Cú Chulainn’e denemesi için birçok silah verir, ancak sonunda Conchobar ona kendi kollarını verene kadar hiçbiri Cú Chulainn’in gücüne dayanamaz. Ne yazık ki Cú Chulainn, Cathbad’ın tüm kehanetini dinlememişti ve o gün silahlanan bir öğrencinin sonsuz bir şöhrete sahip olacağını, ancak kısa bir yaşama sahip olacağının farkında değildi. Cú Chulainn yaşlandıkça Forgall Monach’ın kızı Emer’i eş olarak almak istediğine karar verir. Ancak Forgall buna karşı çıkar ve Cú Chulainn’e İskoç savaşçı-kadın Scáthach ile eğitim alması gerektiğini söyler. Forgall’ın gerçek niyeti, Cú Chulainn’in öldürülmesidir. Cú Chulainn yokken Forgall, Emer’i Munster kralı Lugaid mac Nóis’e teklif eder, ancak kral Cú Chulainn’i sevdiğini öğrenince onun elini tutmayı reddeder. Scáthach, Cú Chulainn’e tüm savaş sanatlarını öğretir. Stajyer arkadaşları arasında Cú Chulainn’in en iyi arkadaşı ve üvey kardeşi olan Ferdiad da vardır. Scáthach ile yaptığı eğitim sırasında Cú Chulainn, Scáthach’ın rakibi Aife ile yüzleşir. İkisi birbirine eşit olmasına rağmen, Cú Chulainn sonunda Aife’ı ele geçirir ve ona bir oğul vermesini ister. Aife hamileyken Cú Chulainn İskoçya’dan ayrılır ve aşkı Emer’e geri döner, ancak Forgall yine de evliliğe izin vermeyi reddeder. Öfkelenen Cú Chulainn, Forgall’ın kalesine saldırır, yirmi dördünü öldürür, Emer’i kaçırır ve Forgall’ın hazinesini çalar. Forgall, ölür. Kral Conchobar, Cú Chulainn ve Emer’in evliliğinden korkar, çünkü Conchobar tüm evlilikler üzerinde “ilk gece hakkına” sahiptir ve Cú Chulainn’in Emer ile yatması durumunda tepkisinden korkar. Öte yandan Conchobar,bu olmazsa tebası üzerindeki tüm gücünü ve otoritesini kaybedecektir. Druid Cathbad, Conchobar’ın Emer ile yatmasını, ancak Cathbad’ın aralarında uyumasını önerir. Sekiz yıl geçtikten sonra Cú Chulainn’in Aife’nin oğlu Connla onu bulmaya gelir. Connla kimliğini açıklamayı reddettiğinden, Cú Chulainn onu öldürür. Connla ölürken, son sözleri, Cú Chulainn ile birlikte Cú Chulainn’in “Ulster bayrağını Roma’nın kapılarına ve ötesine taşıyabilecekleri” dir ve Cú Chulainn’i keder içinde bırakır. Cú Chulainn onu öldürmek için komplo kuran bir grup adamla yüzleşmek için dışarı çıkar. Hepsi öldürdüğü erkeklerin oğullarıdır. Yolda üç tane tek gözlü, köpek yiyen cadılarla karşılaşır. Onu kendilerine katılmaya davet ederler. Cú Chulainn’in kendi kendini tabu ilan ettiği ve yıkılırsa kaçınılmaz çöküşüne yol açacak birkaç kuralı vardır. Bunlardan ikisi asla köpek eti yemeyecek ve misafirperverliği asla reddetmeyecektir. Burada, birini bozmaktan başka seçeneği yoktur. Bir ısırık alır ve kemiği uyluğunun altına yerleştirir. Kullandığı el ve kalçası hemen zayıflar. Cú Chulainn yolculuğuna devam eder ve sonunda komplocularla savaşırken öldürülür. Ölümcül yarasını aldığında, kendisini bir sütuna bağlar, böylece ayakta ve düşmanlarının karşısında ölür. (https://www.ancient-origins.net/myths-legends/irish-story-and-legend-c-chulainn-002150)

https://www.ancient-origins.net/myths-legends/irish-story-and-legend-c-chulainn-002150

Fergus MacRoy/ Fergus Mac Roich: İrlanda mitolojisinde Ulster kralıyken hileyle tahttan indirilir, yeni kralın düşmanıyla müttefik olur.

Ulster: Genellikle Birleşik Krallık’a bağlı Kuzey İrlanda için kullanılır. (https://www.turkcebilgi.com/ulster)

Concobar MacNessa: Fergus MacRoy’un yerine geçen Ulster kralı.

Redbranch Şövalyeleri: Ulster Kralı Concobar MacNessa’nın kraliyet şövalyeleri (Cuculainn’in Şövalye İlan Edilmesi/ Standish O’Grady)

Dokumacı Thady: Kahraman Terzi masalına benzer. (Duleek Şehrinin Küçük Dokumacısı/ Samuel Lover)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Web sitenizi WordPress.com ile oluşturun
Başla
%d blogcu bunu beğendi: